Jak załatwić sprawę



Kraina Gotów


 

Goci - jedno z największych i najważniejszych plemion wschodniogermańskich, mówiące językiem gockim.


Goci - niezwykła i bogata kultura.


           O pierwotnych siedzibach Gotów można wnioskować z przekazów antycznych autorów i świadectw archeologicznych. Wywodzili się prawdopodobnie z Gotlandii, zwanej przez Jordanesa Scandzą. Położenie Skandzy i Gothiskandzy wywołuje w literaturze przedmiotu wiele dyskusji. Pewne jest jedno. Goci pierwotnie zasiedlali południową część Półwyspu Skandynawskiego. Świadectwa archeologiczne raczej eliminują wyspę Gotlandię, wskazywaną czasami jako prasiedzibę Gotów, bowiem wskazują na odmienność inwentarza w wyposażeniu grobów gotlandzkich i grobów występujących na terenach, które można prawidłowo definiować później jako gockie.


       Opuścili swe skandynawskie siedziby, jak mówią podania, na trzech okrętach pod wodzą Beriga, by po pobycie nad dolną Wisłą (Gothiscandza) i wędrówce w górę Wisły i Bugu (ślady wędrówki to archeologiczne kultury: oksywska i wielbarska) dotrzeć w końcu II wieku na stepy nadczarnomorskie, gdzie sprzymierzyli z tubylcami (Alanowie), a ich wspólną społeczność archeologowie określają jako kulturę czerniachowską. . Skandynawski lud Gotów, który wędrował w II - III wieku przez ziemie polskie nad Morze Czarne, zatrzymał się na kilkadziesiąt lat tu u Nas w rejonie Hrubieszowskim.

 

        GOCI POD HRUBIESZOWEM

 

       Pierwszą stolica europejską Gotów znajdowała się właśnie w kotlinie Hrubieszowskiej ( bliżej: na  polach Masłomęcza, kilka kilometrów na południe od Hrubieszowa).
     Żyzne ziemie naszego powiatu Hrubieszowskiego przyciągały już wcześniej ludy. Odnalezione ślady są nawet sprzed 4000 tysięcy lat ( pierwsze polskie, - bardzo długie ale poziome), grobowce, malowana ceramika, przedmioty z metalu, handel ze światem starożytnym - i to wszystko skarby ziemi hrubieszowskiej. Jak powiadają  archeolodzy : „tutaj, gdziekolwiek człowiek wbije łopatę, tam zawsze coś, znajdzie".


     W 1977 roku na polach Małomęcza, kilka kilometrów na południe od Hrubieszowa archeolodzy z lubelskiego Uniwersytetu odkryli cmentarzysko nordyckiego ludu Gotów. Jedna z największych tajemnic Gotów, która od długich lat próbują poznać, odnaleźć archeolodzy, historycy, antropolodzy jest dziwny rytuał pogrzebowy. Jak powiadają do grobów składane były niekompletne ciała zmarłych - pozbawione głowy. Do niektórych grobów wkładano czaszki z wcześniejszych pochówków. Ten dziwny rytuał wydaje się ciężki, makabryczny obyczaj kawałkowania zwłok. Prawdopodobnie dekompletowano zwłoki po to, aby szczątkami przodków oddzielić późniejszych zmarłych. Odkrywane groby dowodzą również, iż bardzo mało było pochówków mężczyzn, a wśród szkieletów widniały kobiety. Najciekawsze eksponaty pochodzące z masłomęckich wykopalisk można oglądać w Muzeum Zamojskim. O trzydziestu latach prowadzonych badań archeologicznych nad fenomenem gockiej cywilizacji powstała namiastka życia ludzi z tamtego okresu - gocka chata wraz z jej mieszkańcami. Jak żyli i mieszkali można było się przekonać w mieście Gotów pod Hrubieszowem. To tu 11 sierpnia 2007 roku prezentowano życie Gotów, jak wyglądało. Organizatorzy „Gockiej imprezy" mogli zobaczyć gocki targ, czy też spróbowanie gockiej kuchni , przy tej okazji odbyło się również uroczyste odsłonięcie Chaty Gockiej - w krótkim czasie składa się ona centrum gockiej społeczności składającej się w głównej mierze z mieszkańców tej małej miejscowości.  Zgodnie z pierwowzorem zachowano podział budynku na dwie części: mieszkalną i gospodarczą. W części mieszkalnej wykonano rekonstrukcję pieca kopułkowego oraz położono drewnianą podłogę. W części gospodarczej znajduje się zagroda z żerdzi, nad nią strop drewniany, do którego prowadzi zaciosowa drabina. Czterospadowy dach pokryty został czciną na pełnym deskowaniu, wsparty na konstrukcji ślemieniowo - sochowej (belka kalenicowa na słupach).

 

         SZLAK GOCKI: MASŁOMECZ- KOSMÓW- KRYŁÓW

 

        Szlak turystyczny powstał dzięki Stowarzyszeniu Hrubieszowsko- Mireckiemu „ Lepsze jutro" Szlak turystyczny przebiega z miejscowości  Masłomęcz do Kryłowa.
Masłomęcz w II-V w. był stolicą kotliny Hrubieszowskiej zamieszkiwanej przez Gotów. W dalszej części przebiega przez Mieniany i Kosmów położony w Nadbużańskim Obszarze Chronionego Krajobrazu. Kolejnym etapem jest podróż przez Kolonie Kryłów obok figury św. Mikołaja z wilkiem i cudownym źródełkiem ( ciekawostką jest legenda krążąca wokół figury wilka, który pozbawiony jest częściowo jednego ucha), aż do Kryłowa gdzie znajdują się ruiny zamku na wyspie, brama pałacowa, mury poklasztorne, a także zabytkowy Kościół.  

        „Szlak gocki" prowadzi nie tylko przez najbardziej atrakcyjne miejsca wykopalisk południowej części Kotliny Hrubieszowskiej, ale również przez ciekawe miejsca krajobrazowe, historyczne i unikalne, wspaniałe relikty przyrody takie jak:

 

1.       Masłomęcz - chata gocka; jest rekonstrukcją obiektu z IV w. po Chr. odkrytego w Hrubieszowie na Podgórzu. Całkowita jej powierzchnia użytkowa (200 m2) dzieli się na część: mieszkalną
i gospodarczą. Części nadziemną odtworzono na podstawie analogii skandynawskich i mołdawskich.

 

2.       Cmentarzysko gockie zniszczone ostrzałem artyleryjskim
w I wojnie przecina dzisiaj szosa. Odkryto pozostałości szkieletów
i drobnych przedmiotów z wyposażenia grobów z III w.

 

3.       Masłomęcz. „Stolica" gockiej Kotliny Hrubieszowskiej, zajmuje rozległy obszar pomiędzy szosą z Hrubieszowa do Mircza a ulicą Zieloną w Masłomęczu, sięgając Cichobórskiego Lasu.
W starożytności, równolegle pomiędzy nimi, przecinała ją droga. Szacuje się, że jej zabudowę mogło tworzyć nawet 200 chat, takich, jak ta zrekonstruowana. To największa osada gocka z Kotliny Hrubieszowskiej.

 

4.       Masłomęcz. Za zabudowaniami gospodarstwa Mazurów, na niewielkim wyniesieniu znajdowało się rozpoznane w całości cmentarzysko. Ogrodzone płotem na planie rombu miało w środku okrągły plac. Znajdowało się na nim 556 grobów, rozmieszczanych
w rzędach i na łukach. U schyłku starożytności była tutaj też mała budowla słupowa o lekkiej konstrukcji ścian (kapliczka). Zabytki
z cmentarzyska można oglądać w muzeach w Hrubieszowie
i w Zamościu.

 

5.       Mieniany - trasa wiedzie przez zaplecze gospodarcze masłomęckiej osady. Badano tutaj niewielką zagrodę rolną z III/IV w. W jej pobliżu odkryto w latach 50-tych XX wieku skarb monet rzymskich, które uległy rozproszeniu.

 

6.       Kosmów - trasa biegnie wzdłuż rzeczki Bukowej, południowej granicy grupy masłomęckiej. Krawędź jej doliny, to był prawdziwy raj dla osadników już w epoce kamienia. Nie znamy przyczyny, dla której gockie osadnictwo nie chciało tak długo jej przekroczyć.

 

7.       Kosmów. U ujścia Bukowej do Bugu znajdowała się spora osada gocka, być może strzegąca tego kluczowego miejsca. Na polach pomiędzy parkiem dworskim a wsią jeszcze w XIX w. widoczne było kurhanowe cmentarzysko wczesnosłowiańskie z VII-VIII w.

 

8.       Szlak prowadzi przez południową część Nadbużańskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu, gdzie znajduje się siedlisko czapli siwej (największe na Zamojszczyźnie), wdzięczny obiekt dla obserwacji ornitologicznych.

 

9.       Wschodnia strona doliny Bukowej była w czasach gockich długo „ziemią niczyją", ale penetrowaną przez Gotów intensywnie. Najprawdopodobniej dopiero w końcu IV w. podporządkowali sobie oni ten obszar na kolejne 100 lat.

 

10.   Kolonia Kryłów - przy „cudownym źródełku" znajduje się kamienna figura Św. Mikołaja (naturalnej wielkości), mającego
z jednej strony kosz chleba, z drugiej postać kamiennego wilka. Tradycja procesji do tego miejsca sięga połowy XIX w.


 
11.   Kryłów - najstarsza wzmianka z 1473 r. (Crilov); w roku 1520 pisano o nim jako o grodzie, a w r. 1523 już na pewno był miastem.
Z wybudowanego w 1820 roku dworu Chrzanowskich zachowała się piętrowa oficyna, studnia i aleja dojazdowa. Z rozległego parku pozostała neogotycka brama. Kościół w stylu neogotyckim wzniesiono w latach 1859-1860 najprawdopodobniej w miejscu wcześniejszych świątyń drewnianych. Z klasztoru O.O. Reformatów zachowały się resztki piwnic i ogrodzenia oraz rokokowa figura św. Jana Nepomucena. Nie ma śladów po istniejących tutaj cerkwi Przemienienia Pańskiego i po synagodze. Na cmentarzu są nagrobki z pierwszej połowy XIX w.; kaplica cmentarna z 1855 r. i największy na Lubelszczyźnie grobowiec ziemny.

 

12.   Kryłów Zamek Ostrorogów - zbudowany na wyspie opływanej odnogą Bugu, jak głosi legenda, w miejscu grodu wchodzącego
w średniowieczu w system obronny grodów czerwieńskich. Do dzisiaj zachowały się imponujące wały okalające trójkątny majdan. Przed 1458 r. gród był w rękach księcia Romana Lubartowicza, od tej daty przeszedł na własność Mikołaja Tęczyńskiego, który zbudował zamek murowany w miejsce drewnianej warowni. Dokument z 1585 roku odnotowuje jako dziedziczkę zamku kasztelanową międzyrzecką
z Tęczyńskich Ostrorogową. W 1651 roku gościł tutaj król Jan Kazimierz. W 1656 r. zamek złupili Szwedzi. W wieku XVIII twierdza popadła w ruinę. Do dzisiaj zachowały się malownicze, imponujące, nie do końca rozpoznane ruiny. Badania archeologiczne ujawniły ślady osadnictwa na wyspie przynajmniej od epoki brązu.

 

Goci nie mogli nie odwiedzić tego obronnego z natury miejsca...
 

 

Gródek, to miejscowość, która odegrała bardzo ważną rolę
w naszych pradziejach. Rozwijające się tutaj na przestrzeni wielu tysiącleci osadnictwo, pozostawiło po sobie liczne cmentarzyska
i ślady osad wielu kultur z różnych okresów naszej historii. Odkryta w Gródku osada z okresu 3100-2500 r. p.n.e. okazała się kopalnią wiedzy na temat życia ludności kultury pucharów lejkowatych. Jej mieszkańców spotkał prawdopodobnie najazd. Dzięki temu zachowało się całe bogactwo zabytków pozostawionych przez uchodzącą w pośpiechu ludność. W osadzie znaleziono, obok ogromnej ilości często całych naczyń glinianych, również zabytki krzemienne, kościane, kamienne a nawet miedziane. Jest to swego rodzaju "neolityczny skansen". Prace wykopaliskowe prowadzono również na cmentarzysku kultury łużyckiej z początku I tysiąclecia p.n.e., gdzie wydobyto wiele popielnic z prochami zmarłych. Skandynawscy Goci, przebywając w Kotlinie Hrubieszowskiej również w Gródku ponad 200 lat, pozostawili po sobie kilka cmentarzysk i ślady po osadach. Prowadzone wykopaliska dostarczyły wiele sensacyjnych odkryć dotyczących życia tego ludu. To tutaj znajduje się największe w Europie cmentarzysko gockie biorąc pod uwagę powierzchnię - około 200 grobów. Tutaj również odkryto pochówek wojownika w pełnym uzbrojeniu z okresu XI wieku. Dodatkowym walorem osady w Gródku jest jej położenie na malowniczym wzniesieniu tzw. Horodysko, które położone jest nad samym Bugiem. Było to miejsce częstych prac wykopaliskowych.
 

 

        Wykopaliska na gockim stanowisku przeprowadzono również
w miejscowościach takich jak Strzyżów, Hrubieszów Podgórze, Hrubieszów Antonówka, Kosmów, Kryłów, Kotorów, gm. Werbkowice, Czerniczyn, Czumów, Ślepcze, Mieniany, Modryniec
i  Świerszczów.

 


Pliki do pobrania

Galeria zdjęć

Zoom (78.17 kb)
Zoom (57.88 kb)
Zoom (45.13 kb)
Zoom (42.5 kb)
Zoom (42.96 kb)
Zoom (83.34 kb)

powrót powrót

Starostwo Powiatowe w Hrubieszowie
ul. Narutowicza 34

(084) 696-50-68
starostwo@powiathrubieszow.pl